overzicht artikelen

Lezing: 'Architectuur & veranderlijkheid v/e monument'

categorie	lezingen-debatreeks	archief
aanvang	10-02-2009	print
locatie	Cor Bouwstra in Toonzaal, Prins Bernardstraat 4 te Den Bosch

Miel Wijnen en Thomas Kemme verzorgen ook dit jaar in de Toonzaal weer een aantal aansprekende lezingen en debatten: Architectuur & ....
Op 10 februari wordt het woord gegeven aan Cor Bouwstra over de veranderlijkheid van een monument. (Architektenburo Verlaan en Bouwstra, Vianen)

Lezing 9: 10 februari 2009 - 20:00 - zaal open vanaf 19:30
Thema: de veranderlijkheid van een monument; van reconstructie tot interventie.

Van reconstructie tot interventie.

Het restaureren van gebouwen heeft een relatief korte geschiedenis. Vanaf de 19e eeuw wordt er gediscussieerd over restaureren en over de mannier waarop. John Ruskin (1819-1900) noemt restaureren de meest complete vernietiging die een gebouw kan ondergaan (!). ‘Oprichter van de monumentenzorg’ Victor de Stuers (1843-1916) schrijft een vlammend protest tegen de verkoop van het oksaal uit de Sint Jan in ’s Hertogenbosch. In de 19e eeuw is het verschil tussen reconstructie en behoud van authentieke materie niet zo groot. 

De overheid gaat zich bemoeien met de monumentenzorg. Het zal echter nog tot na de tweede wereldoorlog duren voor er een monumentenwet is. Discussies zijn er volop vanaf het begin van de 20e eeuw tot ruim in de zeventiger jaren. Reconstructie tot de oorspronkelijke vorm, maar welke bouwperiode? Of eigentijds aanvullen? De discussie daarover gaat door tot ruim in de zeventiger jaren. De gedaantewisseling bij restauratie van paleis het Loo is daarvan één van de laatste voorbeelden.

Vanaf de tweede wereldoorlog wordt er in Nederland grootscheeps gebouwd en wederop-gebouwd. De invloed daarvan op onze steden is soms rampzalig, en er ontstaat dan het fenomeen van het beschermde gezicht. De stedelijke reconstructies worden sterk beïnvloed door het denken in ensembles en herstel van het stedelijke weefsel. Ook ontstaat een sterk besef dat de geschiedenis van een monument onderzocht moet worden om een goed restauratieplan te maken. Het educatieve element wint terrein in de manier waarop we nu met monumenten omgaan. 

Een belangrijk deel van ons monumentenbezit krijgt de komende jaren te maken met een functieverandering. Denk daarbij aan industriële complexen en grote aantallen kerken. Ingrijpen, interventie in deze gebouwen is meestel noodzakelijk om ze in stand te houden. De beleidsnota Belvédère ‘behoud door ontwikkeling’ is daar een uitdrukking van.

In de lezing schetst Cor Bouwstra een beeld van de ontwikkeling van monumentenzorg en van het omgaan met de oude dilemma’s. Aan de hand van eigen werk, landelijke en Bossche voorbeelden zal getoond worden dat de vragen in de monumentenzorg niet eenduidig te beantwoorden zijn, maar ook hoe veranderlijk onze monumenten zijn.